Người trực camera cần làm thành thạo khoảng mười thao tác trên phần mềm quản lý video: xem trực tiếp theo bố cục, xem lại theo giờ, tìm theo đặc điểm, xác nhận cảnh báo, đánh dấu sự kiện, kiểm camera lỗi, kiểm giờ hệ thống, giữ dữ liệu, dùng sơ đồ camera và xử lý khi phần mềm treo. Làm được mười việc này mà không cần gọi ai thì mới nên trực một mình.
Mỗi hệ thống có giao diện khác nhau, tên nút khác nhau, và cập nhật theo thời gian, nên bài không hướng dẫn một phần mềm cụ thể. Thay vào đó, bài mô tả từng thao tác theo mục đích công việc, kèm cách tự kiểm tra mình đã làm được chưa. Đội trưởng có thể dùng danh sách này làm bài kiểm tra cho người mới; người bảo vệ có thể dùng nó để tự học.
Mười thao tác theo mục đích công việc
Danh sách dưới đây sắp theo tần suất dùng trong một ca bình thường, từ nhiều đến ít. Bạn nên tự kiểm từng mục bằng cách làm thử trước mặt trưởng ca.
- Xem trực tiếp theo bố cục: chuyển giữa các bố cục bốn, chín, mười sáu khung; phóng to một camera; quay về bố cục mặc định.
- Xem lại theo giờ: chọn camera, chọn ngày và giờ, tua nhanh, tua chậm, dừng hình ở đúng khoảnh khắc.
- Tìm theo đặc điểm: nếu phần mềm có AI, tìm người mặc áo màu nào, xe loại nào, trong khoảng giờ nào, ở những camera nào.
- Xác nhận cảnh báo: mở cảnh báo, xem video kèm theo, đánh dấu thật, nhầm hay cần theo dõi.
- Đánh dấu sự kiện: gắn mốc vào một đoạn video để người khác tìm lại nhanh, ghi chú ngắn.
- Kiểm camera lỗi: nhận ra camera mất tín hiệu, hình mờ, lệch góc, ghi lại số hiệu.
- Kiểm giờ hệ thống: đối chiếu giờ trên phần mềm với đồng hồ chuẩn, báo kỹ thuật nếu lệch.
- Yêu cầu giữ dữ liệu: làm đúng thủ tục để đoạn video sự cố không bị ghi đè, theo quyền được cấp.
- Dùng sơ đồ camera: biết camera nào ở đâu, camera nào nhìn sang camera nào, để theo dấu một người đi qua nhiều khu.
- Xử lý khi phần mềm treo hoặc mất kết nối: các bước khởi động lại được phép, người cần gọi, cách bù bằng tuần tra.
Phần lớn người mới làm được ngay mục một và hai, nhưng lúng túng ở mục ba, tám và mười. Đó cũng là những mục quan trọng nhất khi có sự cố, nên nên luyện kỹ vào lúc rảnh chứ không chờ đến lúc cần.
Xem lại theo giờ và tìm theo đặc điểm: luyện cho nhanh
Khi cư dân báo mất xe đạp ở hầm và nói nhớ để đó lúc chiều, người trực cần tìm ra đoạn video trong vài phút, không phải vài giờ. Cách nhanh nhất là bắt đầu từ thời điểm muộn nhất mà xe chắc chắn đã mất, rồi tua ngược. Khi thấy xe xuất hiện trở lại trong khung hình, bạn đã khoanh được khoảng thời gian, sau đó xem chậm trong khoảng đó.
Với phần mềm có tìm kiếm theo đặc điểm, quy trình còn nhanh hơn: chọn các camera ở hầm và lối ra, chọn khoảng giờ, chọn loại đối tượng là người hoặc xe đạp, rồi xem danh sách hình nhỏ. Nhưng đừng quá tin vào kết quả tìm kiếm. AI có thể bỏ sót khi ánh sáng kém, người đi khuất sau cột, hoặc màu áo dưới đèn vàng bị sai lệch. Kết quả tìm kiếm là điểm bắt đầu, sau đó vẫn phải xem video gốc.
Cách luyện tốt là tự đặt bài tập trong giờ vắng. Chọn một sự việc bình thường đã biết trước, như xe rác vào lúc nào, rồi tự tìm bằng hai cách: tua theo giờ và tìm theo đặc điểm. Ghi lại mất bao lâu. Sau vài lần, bạn sẽ biết camera nào cho hình tốt nhất ở từng khu và thao tác nào hay làm chậm mình.
Một lưu ý quan trọng: việc tìm lại video cho cư dân hoặc khách xem phải theo quy trình của ban quản lý. Bạn tìm để xác định sự việc, còn việc cho ai xem, trích xuất cho ai thì do người có thẩm quyền quyết định.
Đánh dấu sự kiện và ghi chú: viết sao cho người khác tìm được
Đánh dấu là thao tác nhỏ nhưng tiết kiệm rất nhiều thời gian cho ca sau và cho người làm báo cáo. Một số phần mềm cho gắn nhãn sẵn, số khác cho ghi chú tự do.
| Kiểu ghi chú | Ví dụ | Đánh giá |
|---|---|---|
| Quá ngắn | Có người | Không biết người đó làm gì, có liên quan gì |
| Cảm tính | Thằng cha khả nghi | Thiếu tôn trọng và không có thông tin |
| Vừa đủ | Nam áo xám đứng cạnh cửa kho phụ khoảng năm phút, bảo vệ tuần tra đã ra hỏi, là thợ sửa máy lạnh có giấy giới thiệu | Người đọc sau hiểu ngay, không cần xem lại video |
| Liên kết sổ trực | Như trên, xem sổ trực dòng 23:40 | Giúp đối chiếu hai nguồn khi làm báo cáo |
Ghi chú trong phần mềm cũng là dữ liệu có thể được nhiều người đọc, nên viết như viết vào sổ trực: khách quan, không nhận xét về ngoại hình hay đời tư.
Nếu phần mềm có danh sách nhãn có sẵn, đội nên thống nhất một bộ nhãn ngắn dùng chung, ví dụ báo nhầm do cây, báo nhầm do mưa, người lạ đã kiểm tra, sự việc có báo cáo. Nhãn thống nhất giúp sau này lọc và đếm dễ dàng, nhất là khi người phụ trách muốn biết camera nào hay báo nhầm.
Kiểm sức khoẻ hệ thống đầu ca
Camera mất tín hiệu. Phần lớn phần mềm hiện khung đen hoặc biểu tượng báo lỗi. Đếm số camera đang lỗi và so với số ở ca trước. Số tăng lên trong ca là dấu hiệu có vấn đề về điện hoặc mạng ở một khu.
Hình mờ, lệch góc. Camera vẫn có hình nhưng ống kính bám bụi, bị mạng nhện, bị ai xoay lệch. Lỗi này phần mềm không báo, chỉ mắt người thấy. Duyệt qua toàn bộ camera một lượt mỗi ca.
Đầu ghi và lưu trữ. Kiểm dung lượng còn lại và trạng thái ghi hình. Nhiều sự cố đau nhất là khi cần xem lại mới biết đầu ghi đã ngừng ghi từ mấy hôm trước.
Giờ hệ thống. Lệch giờ vài phút làm báo cáo sự việc không khớp với lời kể. Nếu lệch, ghi vào sổ ngay và báo kỹ thuật.
Cảnh báo có đang chạy không. Thử đi qua một vùng cảnh báo vào giờ được phép, xem phần mềm có báo không. Việc này nên được trưởng ca cho phép và ghi vào sổ để không bị hiểu lầm.
Khi phần mềm treo hoặc mất kết nối
Đây là lúc người trực dễ hoảng nhất. Mỗi nơi có quy định riêng về việc được phép khởi động lại gì, nên hỏi trước và ghi lại thành tờ hướng dẫn đặt cạnh bàn. Trình tự chung:
- Ghi giờ bắt đầu sự cố vào sổ trực.
- Kiểm xem chỉ phần mềm trên máy trạm bị treo hay đầu ghi cũng mất. Nếu màn hình phụ hoặc ứng dụng điện thoại của đơn vị vẫn xem được, nghĩa là hệ thống vẫn ghi, chỉ máy trạm có vấn đề.
- Thử thoát và mở lại phần mềm nếu được phép. Không tự khởi động lại đầu ghi hay thiết bị mạng nếu không được hướng dẫn.
- Nếu không khắc phục được, báo bộ phận kỹ thuật và trưởng ca, nói rõ hiện tượng và thời điểm.
- Trong lúc chờ, tăng tuần tra ở các điểm quan trọng, nhất là lối vào và kho.
- Khi hệ thống chạy lại, ghi giờ phục hồi và kiểm xem video trong khoảng mất kết nối có được ghi không.
Khoảng thời gian mất hình phải được ghi rõ, vì nếu có sự việc trong khoảng đó, mọi người cần biết vì sao không có video.
Lộ trình tự luyện trong hai tuần đầu
Người mới thường được hướng dẫn một buổi rồi phải tự xoay xở. Lộ trình dưới đây giúp biến mười thao tác thành phản xạ trong khoảng hai tuần, mỗi ngày chỉ cần dành ít thời gian vào lúc vắng.
- Ngày một và hai: chỉ học xem trực tiếp và đọc sơ đồ camera. Đi bộ một vòng toà nhà, đứng ở từng vị trí camera rồi quay lại màn hình xem mình xuất hiện ở khung nào.
- Ngày ba đến năm: luyện xem lại theo giờ với các sự việc đã biết trước, như giờ đổ rác, giờ giao hàng. Ghi lại thời gian tìm được.
- Ngày sáu đến tám: xác nhận cảnh báo cùng người trực có kinh nghiệm, nghe họ giải thích vì sao đánh dấu thật hay nhầm.
- Ngày chín và mười: tự làm phần kiểm sức khoẻ hệ thống đầu ca, ghi vào sổ, để trưởng ca kiểm lại.
- Ngày mười một đến mười bốn: diễn tập hai tình huống hiếm là giữ dữ liệu sự cố và xử lý khi phần mềm treo, theo tờ hướng dẫn của đơn vị.
Cuối hai tuần, nhờ trưởng ca kiểm lại cả mười thao tác. Mục nào còn lúng túng thì luyện thêm, đừng ngại hỏi lại.
Dùng chatbot AI để hiểu phần mềm, và những điều không nên làm
Phần mềm quản lý video thường dùng nhiều thuật ngữ tiếng Anh hoặc từ kỹ thuật như luồng chính, luồng phụ, tốc độ khung hình, ghi theo chuyển động, vùng cảnh báo, vượt hàng rào ảo. Chatbot AI giải thích những từ này khá tốt bằng ngôn ngữ đơn giản. Câu lệnh mẫu: "Em là bảo vệ mới học dùng phần mềm xem camera. Giải thích bằng lời đơn giản các từ sau và cho ví dụ trong công việc trực ở chung cư: luồng phụ, ghi theo chuyển động, hàng rào ảo, khoảng giữ dữ liệu."
Bạn cũng có thể nhờ chatbot soạn một tờ ghi nhớ một trang từ ghi chú của mình sau buổi được hướng dẫn, viết lại cho dễ đọc, có thứ tự. Tờ này rất có ích cho ca đêm khi không có ai để hỏi.
Những điều không nên làm: không chụp màn hình phần mềm có hình ảnh người thật để gửi cho chatbot hỏi; không dán tên tài khoản, mật khẩu, địa chỉ hệ thống vào bất kỳ đâu; không làm theo hướng dẫn của chatbot để thay đổi cài đặt hệ thống mà không có sự đồng ý của bộ phận kỹ thuật. Chatbot không biết hệ thống cụ thể của bạn và có thể đưa hướng dẫn không đúng với phiên bản đang dùng.
Tài khoản đăng nhập phần mềm là của riêng bạn; không dùng chung, không cho người khác mượn, đăng xuất khi rời máy lâu. Phần bảo mật tài khoản chi tiết hơn có ở danh mục an toàn cho thiết bị an ninh của trang và ở trang AI Bảo Mật.
Câu hỏi thường gặp
Bảo vệ mới cần bao lâu để dùng thành thạo phần mềm camera?
Tuỳ người và tuỳ phần mềm. Thường thì sau vài ca có người hướng dẫn, bạn làm được thao tác hằng ngày. Các thao tác ít dùng như giữ dữ liệu hay xử lý khi treo cần luyện riêng, nên nhờ trưởng ca cho làm thử trước khi trực một mình.
Có được tự xuất video ra USB cho cư dân không?
Thường là không. Việc trích xuất phải theo quy trình của ban quản lý, có người duyệt, có ghi lại ai nhận, vì lý do gì. Người trực chỉ tìm và xác định đoạn video, việc giao dữ liệu do người có thẩm quyền quyết định.
Tìm kiếm theo đặc điểm bằng AI có chính xác không?
Chỉ tương đối. Ánh sáng kém, góc khuất, màu áo dưới đèn vàng, người mặc áo mưa đều làm kết quả sai lệch. Hãy dùng kết quả tìm kiếm để khoanh vùng nhanh rồi kiểm lại bằng video gốc, không kết luận chỉ từ danh sách hình nhỏ.
Phần mềm báo camera mất tín hiệu giữa đêm thì làm gì?
Ghi giờ vào sổ, xem camera lân cận có còn hình không, báo trưởng ca, bố trí người đi kiểm khu vực đó nếu là khu quan trọng. Báo kỹ thuật theo quy trình. Không tự leo lên kiểm camera hay đụng vào nguồn điện nếu không được giao.
Có nên ghi mật khẩu phần mềm ra giấy dán cạnh màn hình không?
Không nên. Mật khẩu dán cạnh màn hình thì ai đi qua cũng thấy. Hãy nhờ người phụ trách hướng dẫn cách nhớ hoặc cách lưu an toàn, và dùng tài khoản riêng của mình, không dùng chung với đồng nghiệp.