Trước khi đi vắng dài ngày, camera cần ba thứ: còn ghi được suốt thời gian vắng (thẻ nhớ, ổ cứng, nguồn điện, mạng), báo đúng người khi có chuyện (chế độ vắng nhà, người nhận cảnh báo), và có người ở gần đến tận nơi được khi cần. Thiếu thứ ba, camera chỉ giúp bạn xem lại sự việc sau khi về.
Bài này là danh sách việc theo thời gian: một tuần trước khi đi, ngày đi, trong lúc vắng và khi về. Nó hợp với những kỳ nghỉ dài như Tết, kỳ nghỉ hè, chuyến công tác dài, khi cả nhà đều rời đi và căn nhà trống nhiều ngày. Những dịp này kẻ gian cũng biết, nhất là khu phố có nhiều nhà về quê cùng lúc.
Một tuần trước khi đi: kiểm phần cứng
Đừng để đến tối hôm trước mới kiểm camera. Một tuần là đủ thời gian để mua thẻ nhớ thay thế, gọi thợ chỉnh camera lệch, hay đổi bộ phát Wi-Fi nếu cần:
- Mở thử một đoạn ghi cũ của từng camera để chắc thẻ nhớ và ổ cứng còn ghi tốt, không có đoạn lỗi.
- Xem số ngày lưu thực tế mỗi camera giữ được, so với số ngày bạn sẽ vắng; nếu ít hơn, chuyển sang ghi theo sự kiện cho camera ít quan trọng hoặc thay thẻ lớn hơn.
- Lau ống kính, gỡ mạng nhện, cắt tỉa cành cây đã lớn che góc camera.
- Đi thử qua các lối vào lúc tối để chắc camera còn nhận ra người và cảnh báo đến điện thoại.
- Kiểm pin với camera chạy pin, sạc đầy tất cả trước ngày đi.
- Cập nhật phần mềm camera và ứng dụng nếu có bản mới, làm trước khi đi để còn thời gian xử lý nếu cập nhật gây trục trặc.
Việc cập nhật phần mềm là ví dụ điển hình của chuyện nên làm sớm. Thỉnh thoảng một bản cập nhật đặt lại cài đặt vùng cảnh báo về mặc định hoặc làm camera mất kết nối; phát hiện lúc đang ở quê thì không có cách nào sửa.
Mất điện, mất mạng khi nhà không có ai
Mất điện là cả hệ thống tắt. Nếu khu vực nhà bạn hay cúp điện, một bộ lưu điện nhỏ cho bộ phát Wi-Fi, đầu ghi và một hai camera quan trọng giúp hệ thống chạy qua những lần cúp ngắn. Camera chạy pin không bị ảnh hưởng trực tiếp, nhưng vẫn cần bộ phát Wi-Fi có điện để gửi cảnh báo.
Bộ phát Wi-Fi treo là mất cảnh báo. Bộ phát Wi-Fi gia đình đôi khi treo sau vài tuần chạy liên tục hay sau khi mất điện rồi có lại. Một ổ cắm hẹn giờ khởi động lại bộ phát mỗi đêm vào giờ ít quan trọng là mẹo đơn giản mà nhiều người dùng. Cũng nên kiểm bộ phát có tự kết nối lại sau mất điện không.
Ghi tại chỗ vẫn chạy khi mất mạng. Camera có thẻ nhớ hoặc ghi về đầu ghi vẫn lưu hình khi internet mất, chỉ không gửi cảnh báo. Khi về, bạn vẫn xem lại được. Đây là lý do không nên chỉ dựa vào lưu trữ đám mây khi đi vắng.
Thông báo mất kết nối là tín hiệu cần chú ý. Hầu hết ứng dụng báo khi camera mất kết nối. Nếu tất cả camera cùng mất, thường là mất điện hay mất mạng cả nhà. Nếu chỉ một camera ở cổng mất trong khi các camera khác vẫn chạy, đó là điều đáng để nhờ người ở gần sang xem.
Ngày đi: bật chế độ vắng nhà và sắp xếp người nhận
Ngày đi thường bận rộn, nên viết sẵn danh sách này và làm lần lượt trước khi khoá cửa:
- Chuyển tất cả camera sang chế độ nhà không có ai: bật cảnh báo người cho cả camera trong nhà và sân thượng, kéo dài khung giờ cảnh báo thành cả ngày.
- Bật phản ứng tại chỗ như đèn chiếu, còi ở những camera đã chạy ổn định, không bật ở camera hay báo nhầm.
- Chọn ít nhất hai người nhận cảnh báo, ở hai nơi khác nhau, để một người ngủ hay ngoài vùng sóng vẫn còn người kia.
- Tắt chế độ tự chuyển theo vị trí điện thoại nếu có người nhà ở lại hay ghé về giữa chừng, để tránh hệ thống tự tắt cảnh báo.
- Kiểm lại một lần cuối: đứng ngoài cổng, bước vào, xem điện thoại có báo không.
- Rút phích các thiết bị điện không cần thiết, khoá van gas, đóng cửa sổ và cửa sân thượng.
Chế độ vắng nhà sẽ báo nhiều hơn bình thường, đó là điều mong muốn. Nhưng hãy báo trước cho người nhận rằng trong những ngày này sẽ có thêm thông báo, để họ không hoảng mỗi lần người đưa thư đi qua cổng.
Làm ngôi nhà trông như vẫn có người
Camera giúp phát hiện, nhưng thứ khiến kẻ gian bỏ qua nhà bạn ngay từ đầu là những dấu hiệu cho thấy nhà vẫn có người. Một căn nhà tối om suốt nhiều đêm, thư từ và tờ rơi chất đống trước cổng, cây cảnh héo rũ, xe không đổi chỗ nhiều ngày là lời mời rõ ràng. Một vài việc đơn giản giảm những dấu hiệu đó: đèn hẹn giờ ở phòng khách và một phòng tầng trên bật buổi tối, tắt lúc khuya; một bóng đèn sân bật suốt đêm hoặc đèn cảm biến; nhờ người ở gần nhặt thư từ, quét cổng.
Nhiều nhà có ổ cắm thông minh hoặc bóng đèn điều khiển qua ứng dụng; có thể đặt lịch bật tắt lệch nhau vài phút mỗi ngày để trông tự nhiên hơn. Đừng kéo kín mọi rèm cửa như nhà bỏ hoang, cũng đừng để rèm mở làm lộ đồ đạc giá trị nhìn thấy từ ngoài đường. Cửa cuốn nhà phố có thể để như thường ngày đóng cửa ban đêm. Những việc này không cần công nghệ cao, nhưng phối hợp với camera thành hai lớp: một lớp làm kẻ gian ngần ngại, một lớp ghi lại và báo nếu họ vẫn tới.
Người ở gần: phần quan trọng nhất của kế hoạch
Camera giúp bạn thấy, nhưng ở cách hàng trăm cây số thì thấy cũng không làm gì được ngay. Trước khi đi, hãy nhờ một người tin cậy ở gần: hàng xóm thân, người họ hàng trong thành phố, bạn bè ở khu bên cạnh. Nói rõ những ngày bạn vắng và nhờ họ nếu được thì ghé qua một hai lần, xem cổng còn khoá, thư từ báo chí không chất đống trước cửa.
Có thể chia quyền xem riêng camera cổng cho người đó trong thời gian vắng, chỉ quyền xem, không quyền đổi cài đặt, và thu hồi khi về. Nếu để lại chìa khoá dự phòng, thống nhất rõ chỉ dùng khi bạn gọi nhờ hoặc khi có chuyện khẩn cấp. Ghi tên người được nhờ vào nhóm nhắn tin của gia đình để ai trong nhà cũng biết gọi ai.
Ở nhiều khu phố, tổ dân phố hoặc bảo vệ khu dân cư cũng nhận thông báo các hộ đi vắng dịp Tết để để ý giúp. Hãy hỏi xem nơi bạn ở có cách làm này không, và báo theo đúng kênh đó. Không cần đăng lên mạng xã hội rằng cả nhà đang đi du lịch; ảnh chuyến đi có thể đăng sau khi về.
Khi camera báo có người lạ trong lúc bạn vắng
Nhận cảnh báo lúc đang ở xa dễ làm người ta hoảng và phản ứng vội. Bảng dưới gợi ý cách xử lý theo mức độ.
| Điều thấy trên camera | Việc nên làm | Việc không nên làm |
|---|---|---|
| Người đi ngang cổng, người giao hàng, người đưa thư | Xem rồi bỏ qua, ghi nhớ nếu người đó quay lại nhiều lần | Không nói qua loa camera dạy dỗ người qua đường |
| Người đứng lâu nhìn vào nhà, chụp ảnh cổng | Ghi lại giờ, khoá đoạn ghi, báo người ở gần để ý; bật đèn hoặc phát câu thông báo đang ghi hình nếu camera có | Không đăng hình người đó lên mạng |
| Người trèo cổng, phá khoá, đã vào sân hay vào nhà | Gọi số khẩn cấp báo công an với địa chỉ nhà, báo người ở gần nhưng dặn không tự vào nhà, khoá đoạn ghi | Không tự lái xe về giữa đêm, không nhờ người ở gần xông vào một mình |
| Camera mất kết nối từng cái một, bắt đầu từ cổng | Coi như dấu hiệu nghiêm trọng, nhờ người ở gần xem từ xa, báo công an nếu thấy bất thường | Không chờ đến khi về mới kiểm |
| Khói, lửa, nước tràn | Gọi lực lượng cứu hoả hoặc số khẩn cấp, báo người ở gần và tổ dân phố | Không nhờ ai vào nhà khi chưa an toàn |
An toàn của con người luôn đặt trước tài sản. Người hàng xóm tốt bụng chạy sang nhà bạn lúc nửa đêm vì camera báo có người là đang tự đặt mình vào nguy hiểm; hãy dặn trước họ chỉ quan sát từ xa và gọi công an. Phần cảnh báo cháy, rò nước khi vắng nhà có bài chi tiết ở danh mục cảnh báo cháy và sự cố.
Khi về nhà: kiểm trước khi mở cửa, chỉnh lại sau khi vào
Trước khi mở cổng, mở ứng dụng xem nhanh các camera một lượt, nhất là camera trong nhà, để chắc không có gì bất thường bên trong. Nếu có dấu hiệu nhà đã bị vào như cửa bị cạy, đồ đạc xáo trộn, đừng vào ngay; ra chỗ an toàn, gọi công an và chờ.
Nếu mọi thứ ổn, sau khi vào nhà, chuyển hệ thống về chế độ bình thường, thu hồi quyền xem đã chia cho người trông giúp, cảm ơn họ. Dành ít phút lướt qua danh sách sự kiện những ngày vắng: có người lạ nào xuất hiện nhiều lần không, có lúc nào camera mất kết nối lâu không, có ghi đè mất ngày nào không. Ghi lại những điều cần sửa cho lần đi xa sau, ví dụ cần thẻ nhớ lớn hơn, cần bộ lưu điện, hay cần thêm đèn ở sân sau.
Có thể nhờ chatbot soạn danh sách kiểm cho gia đình mình dựa trên những gì học được. Câu lệnh mẫu: "Soạn danh sách việc chuẩn bị camera và nhà cửa trước khi cả nhà đi vắng mười ngày, chia theo một tuần trước, ngày đi, trong lúc vắng và khi về, cho nhà ống ba tầng có bốn camera, hay cúp điện vào mùa nóng." Không ghi địa chỉ, ngày đi cụ thể hay nơi giấu chìa khoá dự phòng vào câu lệnh.
Câu hỏi thường gặp
Đi vắng mười ngày thì thẻ nhớ camera có đủ lưu không?
Tuỳ dung lượng thẻ, độ phân giải và chế độ ghi. Xem số ngày lưu thực tế trong ứng dụng, nếu ít hơn số ngày vắng thì chuyển camera ít quan trọng sang ghi theo sự kiện, thay thẻ lớn hơn hoặc ghi về đầu ghi có ổ cứng.
Mất điện khi vắng nhà thì camera có còn hoạt động không?
Camera cắm điện và bộ phát Wi-Fi sẽ tắt khi mất điện, trừ khi có bộ lưu điện. Camera chạy pin vẫn hoạt động nhưng cần bộ phát Wi-Fi để gửi cảnh báo. Ghi tại chỗ vẫn giữ được hình trước lúc mất điện.
Camera báo có người trèo vào nhà khi đang ở xa thì làm gì?
Gọi số khẩn cấp báo công an với địa chỉ nhà, khoá đoạn ghi, báo người ở gần quan sát từ xa nhưng dặn không tự vào nhà. Không tự lái xe về giữa đêm, an toàn của con người đặt trước tài sản.
Có nên đăng ảnh đi du lịch lên mạng khi nhà đang trống không?
Nên đợi về rồi mới đăng. Đăng trong lúc đi cho người khác biết nhà đang không có ai trong bao lâu. Nếu muốn chia sẻ ngay, chỉ để chế độ người thân xem được và không ghi ngày về.
Nhờ hàng xóm trông nhà thì có nên cho họ xem camera không?
Có thể chia quyền xem camera cổng trong những ngày vắng, chỉ quyền xem, không quyền đổi cài đặt, và thu hồi khi về. Dặn họ chỉ quan sát từ xa, gọi công an khi thấy bất thường, không tự vào nhà.
Có cần cập nhật phần mềm camera trước khi đi xa không?
Nên cập nhật sớm, khoảng một tuần trước khi đi, rồi kiểm lại cài đặt và đi thử. Cập nhật sát ngày đi có thể làm mất cài đặt vùng hoặc mất kết nối mà không còn thời gian xử lý.